Transplantatie

Wat is een wachtlijst?

Er zijn momenteel veel meer mensen die een orgaan nodig hebben dan er donororganen beschikbaar zijn. Volgens objectieve criteria, waaronder medische dringendheid, wordt door Eurotransplant een wachtlijst opgesteld. Aan de hand van deze lijst worden de organen eerlijk verdeeld.

Wanneer komt een patiënt op de wachtlijst voor transplantatie?

Een patiënt komt in aanmerking voor transplantatie als vaststaat dat het zieke orgaan het overleven van de patiënt binnen enkele maanden of jaren onmogelijk maakt. Verder moet het lichaam van de patiënt in een goede medische conditie zijn zodat het lichaam de zware ingreep aankan. Na uitvoerig onderzoek wordt hij dan op de wachtlijst geplaatst.

Wat is afstoting?

Elk menselijk lichaam heeft een natuurlijk afweersysteem en is daarom in staat om vreemde van eigen lichaamscellen te onderscheiden. Wanneer vreemde lichaamscellen worden opgemerkt, komt dit afweersysteem onmiddellijk in actie. Het afweermechanisme beschermt het lichaam tegen vreemde indringers zoals bacteriën en virussen, maar ook tegen lichaamsvreemde weefsels. Getransplanteerde organen worden door dit systeem als vreemd beschouwd waardoor het afweermechanisme in werking treedt en de nieuwe organen worden afgestoten.

Hoe kan men weten of een afstoting bezig is?

Men merkt niet altijd dadelijk dat een afstoting plaatsvindt. Meestal zal de patiënt zich na een tijd zwakker voelen. Dit komt omdat het orgaan door afstoting wordt aangetast en daardoor minder goed gaat functioneren. De absolute zekerheid krijgt men pas na bloed- en/of weefselonderzoek (biopsie).

Is transplantatie van dierlijke organen mogelijk?

Het gebrek aan organen zou kunnen opgelost worden door organen van dieren te gebruiken, de zogenaamde ‘xenotransplantatie’. De organen van apen en varkens komen genetisch het meest in de buurt van de menselijke organen. De experimenten hebben echter nog geen bevredigende resultaten opgeleverd. Momenteel is het risico nog te groot wegens het gevaar van virusoverdracht van dier naar mens. Men werkt nu aan een programma voor het kweken van genetisch gemanipuleerde dieren, met het doel de organen nog meer te doen overeenkomen met de menselijke organen.

Kunnen getransplanteerde organen nogmaals gebruikt worden voor transplantatie?

In uitzonderlijke gevallen en wanneer een orgaan nog in goede staat is en niet geleden heeft onder de immunosuppressiva (geneesmiddelen die de afstoting moeten verhinderen) kan het opnieuw getransplanteerd worden na overlijden van de getransplanteerde.

Hebben leeftijd en geslacht van de donor invloed op het succes van de transplantatie? 


Er wordt geen rekening gehouden met geslacht. Het orgaan van een man kan naar een vrouw gaan en omgekeerd. De leeftijd hangt af van het type orgaan. De leeftijd op zich is geen reden om de transplantatie niet te laten plaatsvinden; er wordt wel gekeken naar een mogelijke match. Zo gaat het hart van een 80-jarige best niet naar een 20-jarige.

Welke patiënten komen voor transplantatie in aanmerking?

Een patiënt van wie het orgaan onherroepelijk faalt en die goede overlevingskansen heeft zodat hij na de transplantatie een kwalitatief leven kan leiden. 

Zijn er alternatieven voor transplantatie?

De medische wereld heeft meer en meer ervaring met kunstorganen zoals een kunstnier of een hartpomp. Maar bij een kunstnier bijvoorbeeld is de overlevingskans minder groot dan bij een transplantatie. Een hartpomp is een tijdelijke oplossing tijdens het wachten op een transplantatie. 

Verder wordt er constant gezocht naar alternatieven, zoals een xenotransplantatie (transplantatie van dier naar mens), stamceltransplantatie of een transplantatie met artificiële organen. Maar al deze alternatieven zijn nog in de onderzoeksfase.

Wat zijn de risico’s na transplantatie?

Niet alleen de afstoting is een risico na transplantatie, ook is er een hoog risico op infecties door bacteriën, virussen, schimmels en parasieten waarmee men rekening moet houden. In het geval van een ontstekingsreactie bestaat er een verhoogde kans op afstoting.

Ook is door het verzwakte afweersysteem, veroorzaakt door het innemen van geneesmiddelen tegen afstoting, de natuurlijke weerstand verlaagd en de kans op het ontstaan van kwaadaardige ziekten vergroot. Zo vormt bijvoorbeeld de zon een ernstig probleem voor de huid die veel gevoeliger is geworden voor huidkanker. Vandaar dat de controles na transplantatie zo belangrijk zijn.

Een ander risico wordt gevormd door de bijwerkingen van de medicijnen. Elke medicatie heeft goede en minder goede effecten. Vooral middelen tegen afstoting hebben hun specifieke bijwerkingen. Het is daarom van belang de medicatie goed te laten afstemmen door de artsen.

Kan een getransplanteerde verzekeringen afsluiten?

Uit ervaring blijkt dat het heel moeilijk is om na een transplantatie verzekeringen af te sluiten.

Wordt het karakter van de ontvanger na transplantatie beïnvloed door de donor?

Het karakter wordt niet beïnvloed, maar de visie, de beleving van de realiteit en van het ziek-zijn kan wel veranderen. 

Moet een getransplanteerde levenslang worden gecontroleerd?

Frequente controles zijn levenslang nodig.  De medicatie en eventuele complicaties worden opgevolgd, de therapietrouw en de evolutie van het orgaan.